• DOLAR5,3665-1.96
  • EURO6,0703-1.97
  • ALTIN209,818-1.41
  • BIST93.2970.01

Osmanlı Devleti'nde Kaza Sistemi ve Kadılık

Osmanlı Devleti'nde Kaza Sistemi ve Kadılık

Bu makalemizde Osmanlı Devleti'nde kaza teşkilatını ele alacağız. Kadıların kazalardaki görev ve yetkilerine değineceğiz.

Haber güncelleme tarihi 03.05.2017 09:14

KAZA SİSTEMİ (KADILIK)

Osmanlı Devleti bütün mahkemelerde şerri ve hukuki bütün meselelerde Hanefi Mezhebi üzerinde karar verirdi. Dolayısıyla daha beylikler döneminden itibaren Fütuhat (fetih) edilen yerlere birer kadı tayin edilirdi. Adaletin tecellisi bu şekilde sağlanmıştır. Osmanlı fütuhat teamülüne de bu usul yerleşerek bir yerin fütuhatının ve Osmanlı idaresine kesin olarak girmesinin ardından kadı ve subaşı gibi görevlilerin tayini yapılırdı. 

Osmanlı Kaza Teşkilatı; Rumeli, Anadolu ve Mısır olmak üzere 3 bölgeye ayrılırdı.

 

KADILIK SİSTEMİ:

Kadı isminin geçtiği yerde anlaşılmalıdır ki o bölge muhakkak kaza teşkilatı ile yönetilmektedir. Kaza, kadının idaresinin bulunduğu yer demektir. Kadının bir de naibi mevcuttur. Kadının bulunduğu yer doğrudan merkeze bağlıdır.

 

    Rumeli’deki kaza teşkilatı ve kadılar Rumeli Kazaskeri, Anadolu ve Mısır’daki kaza teşkilatı ve kadıları Anadolu kazaskerleri idaresi altındaydı. Bu taksimat taşra kaza teşkilatını oluşturmaktaydı. Yüz ölçümü küçük, kaza sayısı az olmasına rağmen Rumeli kazaskerleri Anadolu kazaskerisinden daima üstün görülmüştür. Rumeli kadılıkları 9 derece, Anadolu kadılıkları 10 derece ve Mısır kadılıkları 6 derece olarak düzenlenmiştir.

 

Rumelideki kadılık dereceleri itibariyle yukarıdan aşağıya doğru;

  • Rütbe-i Sitte
  • Sitte-i Rumeli
  • Rütbe-i Ula
  • Rütbe-i karib
  • Rütbe-i Saniye
  • Rütbe-i Salise
  • Rütbe-i İnebahtı
  • Rütbe-i Eşri
  • Rütbe-i Çelebi

 

 

Anadolu kadılıkları dereceleri itibariyle yukarıdan aşağıya;

  • Sitte
  • Musula
  • Saniye
  • Salise
  • Rabia
  • Hamse
  • Sadise
  • Sadia
  • Samine
  • Tasia

 

Mısır kadılıları dereceleri itibariyle yukarıdan aşağıya;

  • Sitte-i Mısır
  • Musula
  • Salise
  • Rabia
  • Hamse
  • Salise

 

Kadılıklar seviye itibariyle küçük kadılıklar (Kaza-Sancak) , büyük kadılıklar (Mevleviyet) , olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Kadılar bulunduları yerin adli, idari ve belediye işlerinin amiri ve yürütücüsüydü. Rum ve Anadolu kadılıkları için mütemadi değişiklikler yüzünden kesin bir rakam vermek mümkün olmamakla birlikte 1000 üzerinde kadılık olduğu belirtilir.

Kadı ve müderrislerin tayini Divan-ı Hümayun’da kararlaştırılıp divan toplantısı sonunda padişaha arz edilip kesinlik kazanır. Kazasker tarafından odaya, göreve başlama tarihi süresi ve ücretini belirterek kısa tayin duyurulusu yazılırdı. Sadrazam Ruus Beratı’nın yazılması için muameleyi kaleme havale ederlerdi. Beratta ana hatlarıyla tayin esasları belirtilirdi. Kadıların salahiyet ve mesuliyetleri kanunnamelerde açıkça ortaya konmuştur.

Kadılar belli süreler dahilinde görevlendirilirdi. Bu süre büyük kadılıklarda 1 yıl, kaza kadılıklarında 2 yıldır.  Kadılar şerri ve hükmi muamelattan kendilerine verilen beraatlarda gösterilen vaziyeti görüp Hanefi mezhebi üzerinde kararlar verirdi.

NeOldu.com

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
İLGİLİ HABERLER
BENZER HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.