Oltu Taşı İşlemeciliği

Oltu Taşı İşlemeciliği
07.11.201513:14

Oltu taşı işlemeciliği uzun yıllardır yapılmaktadır. Oltu taşı hakkında bilmediklerinizi haberimizde öğrenebilirsiniz.

Haber güncelleme tarihi 09.05.2017 17:06

Oltu Taşı Nedir?

Oltu taşı, Erzurum’un Oltu ilçesinde çıkarılan yarı değerli bir taş türüdür. Oltu taşının bir diğer adı siyah kehribardır. Bu taş tarih öncesi ağaçların fosilleşmiş reçineleri olarak bilinmektedir. Oltu taşı çıkarılması zor ve rezervi az bir taştır fakat bu taşın işlemesi oldukça kolaydır. Yarı saydam ve yontulabilirdir.

 

oltu-tasi-islemeciligi.JPG

 

Oltu taşı, Erzurum’un simgesi haline gelmiştir. Maden kanununda kıymetli taşlar arasında yerini almış ve tescilli bir taştır. Oltu taşı, genellikle siyah renkte kullanılmaktadır fakat farklı renkleri de bulunmaktadır. Koyu kahve, sarı, gri ve yeşil tonlarında da bulunmaktadır.

 

oltu-tasi-islemeciligi.jpg

 

Oltu Taşının Tarihçesi

Oltu taşı bulunduğu günden itibaren takı ve hediyelik eşya olarak kullanılmıştır. 19. yüzyıl başlarından mücevher olarak kullanılmaya başlanmıştır. 19. yüzyıl sonlarında ise ticari ve turistik değer kazanmaya başlanmıştır. İlk işlenmeye başladığı dönemlerde basit bir yolla geleneksel şekilde üretilen bu taş, günümüzde birçok alet ve makinalarla üretilmektedir.

Oltu ilçesinin Dutlu köyünde taş işlemeciliği başlatılmış ve çevredeki bölgelere de yayılmıştır. Oltu taşı işlemeciliği yapan ustalara ise ''Necef'' ve ''Takımcı'' adları verilmiştir. Bu el sanatı kuşaktan kuşağa geçerek öğrenilmiş ve öğretilmiştir. Oltu taşı işlemeciliği ailelerin önceki kuşaklardan günümüze kadar gelmesi sağlanmıştır.

Oltu taşı işlemeciliği yapıldığı o günlerden bugünlere kadar Oltu ve Erzurum’ a ekonomi kaynağı olmuştur. Oltu ilçesinde bulunan taş ocaklarının işletilmesi ile bu ilçeye en önemli geçim kaynağı olmuştur. Oltu taşı günümüzde hala önemini, değerini yitirmemiş ve geçim kaynağı olmaya devam etmektedir.

 

Oltu Taşının Özellikleri Nelerdir?

  • Topraktan çıktığında çok yumuşak olmasına rağmen, hava ile temas edince sertleşmektedir.
  • İşlenmesi kolaydır.
  • İşlendikçe sertleşir.
  • Kullandıkça parlar.
  • Rengi genellikle siyah, bazen de kahverengidir.
  • Çıra gibi is çıkararak alevli bir şekilde yanar.
  • Sürtünme ile elektriklenerek hafif cisimleri çeker.

 

Oltu Taşı ile Hangi Ürünler Yapılır?

Oltu taşından birçok ürün yapılmaktadır. Genellikle takı ve hediyelik eşyalar yapılmaktadır. Kadınlar için kolye, yüzük, bilezik, gerdanlık ve küpe yapılmaktadır. Erkekler için ise kravat iğnesi, yüzük, rozet, kol düğmesi ve tesbih yapılmaktadır. 

 

oltu-tasi-islemeciligi-003.jpg

 

Oltu taşından yapılan ve en çok bilinen ürün tesbihtir. Oltu taşı teşbihin diğer tesbihlerden farklı vardır. Bu teşbih oltu taşının sembolü olmuştur. Oltu taşından yapılan ürünler herkesin ilgisini çekmektedir. Erzurum’ a giden kişiler genellikle sevdiklerine oltu taşından yapılan ürünler alarak hediye ederler.

 

oltu-tasi-islemeciligi-002.jpg

  • Tespih
  • Kolye
  • Gerdanlık
  • Fincan takımı
  • Yüzük kaşı
  • Sigara ağızlığı
  • Pipo
  • Kol düğmesi
  • Küpe
  • Rozet
  • Kravat iğnesi
  • Yaka iğneleri

 

Oltu Taşı Taklitlerinden Nasıl Ayırt Edilir?

Oltu taşının üzerini kazımaya çalışırsanız kahverengi bir toz çıktığını göreceksiniz. Bu toz taklitlerinde bulunmamaktadır. Oltu taşının özelliğidir.

Oltu taşının sürtünme etkisi ile hafif cisimleri çekebileceğini görebilirsiniz. Bu özellik kıymetli bir taş olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda taklit olmadığını da göstermektedir.

Oltu taşı avuç içinde üflediğinde zaman buharlaşıp nemlenme etkisi göstermektedir. Bu özellik oltu taşına aittir ve diğer taşlarda görülmemektedir.

Oltu taşının sesiyle de kendini belli etmektedir. Oltu taşının tok bir sesi vardır. Bir yere ses çıkarması ile vurduğunuzda tok bir ses çıkmaktadır. Bu ses ile oltu taşını ayırt edebilirsiniz.

Oltu taşının parlama özelliği vardır. Kullandıkça parlamaktadır. Eğer parlak değilse oltu taşından ayırt edebilirsiniz.

 

Oltu Taşı İşlemeciliği

Oltu taşı binbir uğraş ve zahmetle çıkarılmaktadır. Bu taş işleme yapan kişilere hammadde olarak kilo ile satılmaktadır. Oltu taşının çıkarılmasından, işlenmesi ve piyasaya sürülmesine kadar farklı kişiler tarafından yapılmaktadır. Birçok aşamadan geçerek, farklı ellerin uğraşları sonucu elde edilmektedir.

Oltu taşı madenlerden çıkarılarak, oltu taşı ustalarının tezgahlarında şekillenmektedir. Birbirinden şık, zarif ve güzel ürünler elde edilmektedir. Oltu taşı kolayca şekil alabilen ve işlenebilen bir taş olduğu için kullanılmaktadır. Bu taşlar, işlenmesi için bir suyun içine koyulur. Daha sonra bıçak ve bileği taşı kullanılarak yontulur ve şekil verilir.

Bu işlemler zahmetli ve uğraş gerektirmektedir. Oltu taşının işlenmesinde ustanın el becerisi, zevki ve sabrı önem taşımaktadır. Oltu taşları bazı ustaların zevkine göre, altın ve gümüşle de birleşerek farklı bir eser çıkarılır. Genellikle telkâri sanatı kullanılarak farklı anlamlar katılır ve görünüm verilir.

 

Oltu Taşından Tesbih Taşı Yapımı

Çıkartılan taşlar, oltu taşı işlemeciliğe gelir ve üretim başlar. Bu taşlarla ilk önce yapılacak ürüne karar verilmektedir. Daha sonra ürünün tip ve cinsine göre uygun şekilde keserle kırılır. Bu aşamada yabancı maddeler çıkarılır ve çatlaklar temizlenir. Taşlar keserle kırıldıktan sonra bıçak yardımı ile yontulmaya çalışılır.

 

oltu-tasi-islemeciligi-001.JPG

 

Bıçakla yontulan taşların aldığı hale lobut denilmektedir. Bu şekilde taşlar lobut halini alır. Lobut halini aldıktan sonra taş tornaya takılır ve biz aleti yardımı ile delinir. Taşların delme işleminden sonra çarka takılır. Burada usta bir eli ile çarkı çevirir, diğer elinde bulunan keski ile taşı tornaya çekmektedir. Mil işleminden sonra kömür tozu ve tebeşir taşının tozu kullanılarak cila verilir ve parlatılır. 
 

Şeyma TOKUR / NeOldu.com

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
69
27
102
2
1
3
5
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
İLGİLİ HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 - 2022 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.