Tüm Hayvanları Evcilleştirmek Mümkün mü?

Tüm Hayvanları Evcilleştirmek Mümkün mü?
17.05.201614:40

İnsanlar avlanmak yerine birçok açıdan hayvanlardan faydalanmak için onları evcilleştirmişlerdir. Ancak her hayvan evcilleştirilebilir mi?Bu yazımızda sizin için hayvan evcilleştirme tarihini araştırdık.

Haber güncelleme tarihi 12.06.2020 19:28

Hayvanların Evcilleştirilmesinin Amacı

Doğada besinini ve barınağını kendisi bulan, düşmanlarının karşısında kendisini savunan, böylece yaşamı ile birlikte soyunu sürdüren yabani hayvanların bazıları insanlar tarafından evcilleştirilmiştir. Bu hayvanların, insan eliyle bakılıp beslenmesi yoluyla insanla beraber yaşamaya alıştırılması evcilleştirmenin ilk aşamasını oluştursa da bu uzun sürecin gerçek amacı, bu hayvanların et, süt ya da yumurta verimi daha yüksek, yük ya da binek hayvanı olarak daha dayanıklı, avda iz sürmeye ya da bekçilik etmeye daha yatkın evcil soylar üretmek gibi yeni koşullara uyarlanmasıyla insana daha yararlı hale gelmesini sağlamaktır. Bu şunların sonucunda gerçekleşir:

  • Yüzyıllarca süren titiz seçme

  • Çaprazlama

  • Islah çalışmaları

Yerleşik düzene geçip tarım yapmaya başlamadan çok daha öncesinde insanlar, yiyeceklerini ve giyeceklerini sağlamak için hayvanlardan faydalanıyordu. İlk olarak karınlarını doyurmak için çevrelerindeki yabani hayvanları avlamakla yetindiler fakat zamanla bu hayvanları yakalayıp bir yere kapatmanın avdan daha güvenilir bir yol olduğunu keşfettiler. Bu yüzden de kendilerine en faydalı olacak hayvanları evcileştirmeyi öğrendiler. Düşmanlarına karşı kendini savunmayı içgüdüleriyle gerçekleştiren yabani bir hayvanı insanın yakalayıp evcilleştirmesi pek de kolay olmamıştır. Bu sebeple insanlar büyük bir ihtimalle ilk olarak yaralı ya da ormanda kaybolmuş genç hayvanları kendilerine alıştırıp beslemekle başladılar ve bir süre sonra hangi hayvanların daha uysal olduğunu, evcilleştirilmeye yatkınlığını ve kendilerine daha yararlı olduğunu öğrenmiş oldular. Önceleri sadece etini yiyebilecekleri hayvanları besliyorlardı, at ile köpeğin evcilleştirilmesi bile böyle başladı. Bu hayvanların gücünün yanı sıra et, süt, yumurta, yapağı, kıl, deri, boynuz gibi çeşitli ürünlerinden yararlanmaya başlamaları daha geç tarihlere denk gelir. Daha sonra at, inek gibi hayvanların yavruları özellikle çocukların ilgisini çekmiş ve sevimli gelmiştir.

geyik

Bu bakımdan evcilleştirmede hayvanlardan yararlanmayı üç şekilde tarif edebiliriz:

  • Ürünlerinden faydalanılanlar: Sığır, koyun, keçi, domuz, kümes hayvanları
  • Gücünden faydalanılanlar: Sığır, at, eşek, deve
  • Dostluklarından faydalanılanlar: Kedi, köpek, bazı kuşlar ve akvaryum balıkları

Evcil hayvanların bazıları bile evde beslenemezken aslan, jagurar, timsah gibi evcil olmayan hayvanları insanlar evinde beslemeye çalışmıştır. Ancak ne yazık ki evcilleştirilemedikleri ve doğal dürtülerindeki vahşiliğini kaybedemedikleri için insanlar bu hayvanlar tarafından saldırıya uğramıştır. Evde hayvan beslemenin başlıca kuralları vardır. Hayvanların yemeğini ve suyunu sağlamak, onları temiz tutmak ve bazı konularda eğitmek gibi unsurlar bu kuralların başında gelir.

Hayvanların Evcilleştirilmesi

Vahşi hayvanların çoğunun yavrusu, çok küçükken annesinden alınır ve vahşi ortamdan uzaklaştırılır. Medeni bir ortamda insanlar tarafından büyütülünce bu hayvan kolayca uysallaşır. Yine de erişkin hale geldiklerinde genlerindeki kalıtımsal sosyal davranış biçimi aniden ortaya çıkarsa ne olacağı belli olmaz. Yani insana alıştırma ile evcilleştirme karıştırılmamalıdır. İnsana alıştırma, özgürlük içgüdüsünü zor ya da kurnazlık yoluyla yok etmek iken; evcilleştirme toplu halde yaşama içgüdüsüdür. Yalnız ya da çift yaşayan hayvanlar sadece insana alıştırılabilirler.

aslan

Özellikle doğan, atmaca ve şahin gibi bazı yırtıcı kuşlar, avcılıkta yararlanmak için evcilleştirilmişlerdir. Böcekler içinde evcilleştirilmiş sadece iki tür vardır: Cilalı taş devrinde evcilleştirilen bal arısı ve M.Ö.3000 yıllarında Çin'de evcilleştirilen ipek böceği.

İlk evcilleştirilen hayvan, yaklaşık on bin yıl önce köpek olmuştur, onu keçi ve koyunlar izlemiş, bunlardan sonra ise sığır ve domuzlar, sonra da atlar evcilleştirilmiştir. Kedilerin belki de bağımsız yaradılışlı olmaları sebebiyle, evcilleştirilmesi köpeklerden binlerce yıl sonrayı bulmuştur ve onların evcilleştirilme amacı, fare gibi zararlı kemiricilerden kurtulmaktır. Bu, eski Mısırlılardan kalma belgelerden anlaşılır.

Evcilleştirme, bir tanıma göre, bazı hayvan türlerinde doğuştan gelen sürü halinde ve bir başın önderliğinde yaşama eğiliminden oluşur ve bu sebeple hayvanlar buna boyun eğer, hatta isteyerek razı olur denirken bir başka tanıma göre ise evcilleştirme, hayvanın üremesinin, yerleşiminin ve yiyeceğinin kontrolünün insana geçmiş olmasına deniyor. Bu hayvanların artık bireysel kişilikleri yoktur, bir sürü oluşturmuşlardır.

Evcilleştirme hayvanların ruh sağlığını da etkiler ve genellikle bir gerilemeye neden olur. Örneğin erkek kazlar babalık ve koruma görevlerini ihmal eder, beyinleri yüzde 20 hafifler. Yani hayvanın dünyayı algılayış şekli değişir. Avlanma tehlikesi ortada kalmadığı için tepkilerinde bir zayıflama oluşur.

kanguru ve kaz

Eski Mısır'da antiloplar ve sırtlanlar evcilleştirilmeye çalışılmıştır. Aynı şekilde Ortaçağ'da sansarları evcilleştirme çabaları görülür. Daha sonra vazgeçilmiştir fakat Nijerya ve Kenya'da sırtlan terbiyecilerinin yaşadığı biliniyor.

sırtlan nijerya

Hayvanların çoğu, insan gerek duymadığından ya da gerekli sabrı göstermediğinden de evcilleştirilememiş olabilir.

 

NeOldu.com / Özel Haber

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
320
164
161
223
205
160
303
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 2
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
İLGİLİ HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 - 2022 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.