• DOLAR5,73440.63
  • EURO6,31290.20
  • ALTIN280,0801.64
  • BIST100.237-0.10

Merkez Bankası Bağımsızlığı

Merkez Bankası Bağımsızlığı
07.11.201514:36

Ekonomik kriz nedeniyle önemli bir dönüm noktası olan 2001 yılında Merkez Bankası bağımsızlığında önemli değişiklikler olmuştur. Merkez Bankası bağımsızlığı nedir, neden gereklidir ve gerçekten uygulanıyor mu? Haberimizde…

Haber güncelleme tarihi 23.03.2019 10:45

Para, egemenlik simgesidir. Tarih boyunca başa gelen kişinin ilk yaptırdığı şey, üzerinde kendi fotoğrafının olduğu paralar bastırmak olmuştur. Bu yüzden paranın yönetimi de anlamı kadar önem taşır. En ufak bir yanlış harekette kelebek etkisiyle ekonomide büyük sorunlar ortaya çıkabilir.

 

Merkez Bankası Nedir?

Merkez Bankası, bir ülkenin parasının basılması ve para politikasını yürütmekten sorumludur. 17. Yüzyıldan itibaren Merkez Bankası kavramı hayatımızdadır. Merkez Bankası eskiden para politikasını yürütmekten ziyade para basmakla görevli sayılırdı ve bu yüzden savaş, finansal kriz gibi dönemlerde fon ihtiyacı arttığından Merkez Bankası sayısı da artmıştır. Ancak daha sonra politika karar alıcı konumuna geldiği için Merkez Bankası’nın bağımsızlığı son derece önem taşımaktadır. Bu bağımsızlığın temel amacı, fiyat istikrarını sağlamaktır.

 

Merkez Bankası Bağımsızlığı Nedir?

Merkez Bankası, fiyat istikrarını sağlamak zorundadır. Bu yüzden de hükümetlerin etkisi ile para basmasının önüne geçilmek zorundadır. İşte Merkez Bankası bağımsızlığı burada devreye giriyor. Merkez Bankası bağımsızlığı, Merkez Bankası’nın, para politikası kararlarını herhangi bir baskı altında kalmadan bağımsız bir şekilde alabilmesidir.

  • Amaç Bağımsızlığı

Merkez Bankası’nın uygulanacak politikalarda esas alınan amaçları seçmede bağımsız olmasıdır.

  • Araç Bağımsızlığı

Merkez Bankası’nın amaca ulaşmak için kullanılacak para politikası araçlarını ve yöntemlerini seçmede bağımsız olmasıdır.

  • Finansal Bağımsızlık

Merkez Bankası’nın faaliyetlerini sürdürebilmesi ve amacına ulaşabilmesi için yeterli mali kaynağa sahip olması ve kendi bütçesini bağımsız bir şekilde belirleyebilmesidir.

  • Kurumsal Bağımsızlık

Yöneticilerin görev sürelerinin ve atanma, çalışma, görevden ayrılma kurallarının siyasi baskı olmadan belirlenmesidir.

 

Merkez Bankası Bağımsızlığı Neden Önemlidir?

ekonomik-kriz.jpg

Toplumsal refahı sağlayabilmek için sürdürülebilir büyüme; sürdürülebilir büyüme için de fiyat istikrarı son derece önemlidir. Eğer fiyat istikrarı sağlanmazsa enflasyon oranı yükselir. Bu da toplumsal refahın düşmesi demektir. Aynı zamanda kamu borçlarının Merkez Bankası kaynakları ile finanse edilmesinin önüne geçmek için de Merkez Bankası bağımsızlığı gerekir.

 

Merkez Bankası bağımsızlığının, Merkez Bankası’na getirdiği bazı sorumluluklar vardır:

  • Hesap Verme Sorumluluğu

Merkez Bankası’nın aldığı kararlar ve bunların sonuçlarından sorumlu olmasıdır.

  • Şeffaflık

Hesap verme sorumluluğuyla bir tamamlayıcıdır. Şeffaflık olmadan hesap verme sorumluluğu gerçekleşmez çünkü şeffaflık, para politikası stratejisinin, amaçlarının ve uygulamalarının kamuoyu tarafından anlaşılmasını sağlamaktır.

 

TCMB Bağımsızlığında Tarihsel Süreç

İkinci Meşrutiyet döneminden itibaren devlet bankası kurulması fikri şunlardan doğmuştu:

  • Osmanlı İmparatorluğunun dış ödemelerini düzenleme
  • Avrupa devletleri ile Osmanlı İmparatorluğu arasında aracılık işlemlerini yürütme

1917 yılında Osmanlı İtibar-ı Milli Bankası kurulmuş fakat I. Dünya Savaşı’ndan yenilgiyle ayrılmamızdan dolayı bu banka ulusal banka olma amacına ulaşamadı. Kurtuluş Savaşı ile siyasi bağımsızlık kazanıldıktan sonra ekonomik bağımsızlığın da güçlendirilmesi gündeme geldi ve 1923 İzmir İktisat Kongresi’nde ele alındı. 1930’da TCMB adı ile Resmi Gazete’de yayımlanarak kanunlaşmış olan tasarıda, bağımsızlık ilkesi de gözetilerek Merkez Bankası’nın kurulması için harekete geçilmiştir. Ancak bağımsızlık konusuna önemli değişiklikler 1980 yılından sonra kendini göstermiştir. 2001 krizinde ise ülke önemli bir dönüm noktasında olduğundan Merkez bankası bağımsızlığı güçlendirilmeye çalışılmıştır.

 

Yine de merak edilen şey şudur: Merkez Bankası başkanı hükümet tarafından seçildiği müddetçe Merkez Bankası, hükümetin kararlarından bağımsız olarak karar alabilir ve gerçek bir bağımsızlığa sahip olabilir mi? 

 

Damla DAĞ / NeOldu.com

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
0
0
0
0
0
0
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
    İLGİLİ HABERLER
    BENZER HABERLER
    Tüm Hakları Saklıdır © 2015 NeOldu.com
    Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
    kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.