• DOLAR5,4738-0.18
  • EURO6,19210.03
  • ALTIN212,223-0.28
  • BIST93.2870.62

Dizel Motor Nasıl Çalışır?

Dizel Motor Nasıl Çalışır?

Ekonomi odaklı kullandığımız dizel motorlar nasıl çalışır? Dizel motor çalışma prensipleri ve dizel motor çeşitleri nelerdir? Sorularınızın cevabı bu yazımızda.

Haber güncelleme tarihi 03.02.2016 17:00

Dizel Motor Nedir?

Yakıt olarak dizel ya da mazot dediğimiz işlenmiş petrol kullanılarak hareket sağlayan içten yanmalı motorların genel adıdır. Rudolf Diesel adında Alman makine mühendisi tarafından 1892 yılında icat edilmiştir. Rudolf Diesel, buharlı makineler üzerinde geliştirmeler yapan bir mühendistir. Yaptığı değişiklikler ile buharlı makinalardan alınana verimi %10 seviyelerine çıkarmıştır.

Dizel motorun ilk çıkışı Rudolf Diesel’ in aklına gelen sıkıştırma fikri sonucu olmuştur. Kav parçalarını ince bir cam tüpe koyan Diesel, piston yardımıyla onları sıkıştırmış ve yüksek basınç altında havanın ısınarak kavları yakmasını sağlamıştır. Bu mantıkla mevcut kullanılan benzinli motorlardan farklı şekilde buji ile ateşleme sistemine ihtiyaç duymayan bir motor geliştirmiştir.

 

Dizel Motor Nasıl Çalışır?

dizel-motor-calisma-hareketli.gif

Dizel motorların çalışma prensibine baktığımızda benzinli motorlardaki gibi silindir içinde temiz hava ve yakıt karışımı bulunmadığını görüyoruz. Silindir içinde yalnızca temiz hava vardır. Bu hava yoğun sıkıştırılma sonucu 500 ila 700 derece arasında ısınır, daha sonra piston en tepe noktadayken enjektör ile yüksek basınçlı yakıt püskürtülür. Isınan hava ile karışan yakıt kendiliğinden alevlenir ve patlama sağlanır. Bu patlamanın etkisiyle piston aşağı itilerek hareket gücü oluşturulur.

Dizel motorlarda verimli yanma sağlanabilmesi için silindir içindeki havanın sıkıştırılma miktarı önemlidir. Bunun için farkı yöntemler geliştirilmiştir. Turboşarj bunlardan bir tanesidir. Atmosferik motorlara göre yüksek basınçlı hava vererek daha iyi yanma sağlar ve düşük hacimli motorlardan yüksek güç üretilmesinde etkili olur.

Dizel yakıt, benzine göre daha düşük donma direncine sahip olduğu için soğuk havalarda jel kıvamına dönüşebilir. Enjektör silindirin içine gereken basınçta püskürtme işlemi yapamaz ve motorun çalışması zorlaşabilir. Bu gibi sorunları aşmak için geliştirilen yöntemler vardır. Bu yöntemlerden en çok kullanılanı yakıt hattını ve silindiri ısıtmaktır. Halk dilinde motoru kızdırmak diye tabir edilen bu yöntem ile yakıtın ve silindirin ısınması sağlanarak ilk çalışmadaki zorluk önlenmektedir.

 

Benzinli Motor ile Dizel Motor Arasındaki Farklar

  • Dizel motorlar yanma enerjisinin %35-40 lık kısmını tekerleklere aktarabilirler. (Benzinlide bu oran %20 seviyesindedir.)
  • Dizel motorlardaki sıkıştırma oranı yüksektir.( Benzinliye göre 20-25 katına kadar çıkabilir.)
  • Dizel motorlar uzun silindir yapısı sayesinde daha yüksek tork üretirler.
  • Dizel motorlar daha çabuk ivme kazanırlar ve daha tutumludurlar.
  • Dizel motorlarda kullanılan daha ağır malzemeler sebebiyle maliyetleri ve ağırlıkları daha fazladır.
  • Dizel motorlar ısınıncaya kadar düşük verim sunarlar.
  • Dizel motorlar en fazla devir sayısı bakımından benzinliye göre düşüktür. (Dizelde 4000 devirden sonrası pek mümkün değildir. Benzinli ise 7000 devrin üstüne çıkabilir.)
  • Benzinli motorlar daha çevrecidirler.
  • Benzinli motorların bakımları daha ucuzdur.
  • Benzinli motorlar düşük sıcaklıklarda çalıştırıldığı andan itibaren tam performasn verebilirler.
  • Benzinli motorlar daha hafif yapıdadırlar.
  • Benzinli motorların partikül biriktirme ya da yakıt tankında tortu oluşması gibi problemleri yoktur.

Dizel motorlar teknoloji ile birlikte elektronik kontrol ünitelerine sahip olmuşlardır. Günümüzdeki motorlar ECU (Elektronik Kontrol Ünitesi) ile kontrol edilir. Motor sıcaklığı, yağ sıcaklığı ve yağ basıncı, pistonların pozisyonu vb. bilgiler sensörler yardımıyla ölçülerek ECU’ ya iletilir. ECU havanın durumuna göre ateşleme kontrolünü sağlar. Enjektörün ne zaman yakıt püskürteceğini ve silindirin içindeki havanın sıkıştırma oranının ayarlanmasını kontrol eder.

Dizel motorları ilk kez 1924 yılında araçlara uygulayan firma Man olmuştur. Ürettiği bir kamyonda ilk dizel enjeksiyonlu motoru kullanan Man firmasını Mercedes Benz takip etmiştir. Günümüzde daha çok ağır vasıtalarda kullanılan dizel motorlar ürettikleri tork gücü yüzünden tercih sebebidirler. Aynı şekilde trenlerde ve gemilerde de kullanılan motorlar yine dizel motorlardır.

 

Motor Çeşitleri Nelerdir?

Motor dizilimlerine göre adlandırılan ve en sık kullanılan motorlar şunlardır:

 

1) Sıralı Tip Motorlar

 sirali-motor-gif.gif

Bu motorlarda pistonlar krank mili üzerinde çizgi şeklinde sıralı halde bulunurlar. Günümüzde kullanılan en yaygın motor tipidir. İki silindirden başlayarak altı silindirin kullanıldığı çeşitleri mevcuttur. 6’ dan sonrası tercih edilmez. Motor uzadığı için pistonların hareketi motorun dengesini bozmakta ve sarsıntıyı arttırmaktadır. Günümüzde 3 ve 4 silindirli motorlar yaygın olarak tercih edilmektedir. Yeterli güç üretirken yakıt ekonomisi de sağlarlar. 6 sıralı motorlar genelde Amerikan araçlarında ve eski arkadan itişli araçlarda tercih edilmiş olsalar da günümüzde artık tercih edilmemektedirler.

 

2) V Tipi Motorlar

v-tipi-gif.gif

Silindirlerin V şeklinde sıralanması sonucu bu adı almışlardır. Krank mili üzerinde 60 ya da 90 derecelik bir açıyla konumlandırılırlar. Sıralı tip motorlara göre daha yüksek güç üretirler ve daha konumları itibariyle daha sarsıntısız çalışırlar. Şekilleri sayesinde 6 silindirli V motor sıralı silindire göre daha az yer kaplamakta ve daha yüksek hacimli olabilmektedir. Yakıt tüketimi konusunda sıralı motorlara göre bonkördürler. Bu amaçlar genelde spor otomobillerde tercih edilirler. En çok tercih edilenleri 6, 8 ve 12 silindirli olanlarıdır. Ferrari ve Lamborghini gibi markalar genelde 12 silindirli V12 motorları tercih ederler. Dünyanın en hızlı seri üretim otomobili olan Bugatti Veyron ise 16 silindirli V16 motor kullanan nadir araçlardan biridir.

 

3) Boksör Tipi Motor

boksor-tipi-gif.gif

Pistonların yere ve birbirine paralel şekilde konumlandırıldığı motorlardır. Tek krank mili üzerinden zıt yönlerde hareket ederler. Bu şekilde tüm pistonlar tek düzlemde hareket ederek ortak krank mili üzerinde hareket sağlarlar. Genelde zıt pistonlu motorlar ile karıştırılırlar fakat boksör tipi motorların ayrıldığı nokta tek krank mili üzerinde olmalarıdır. Boyutları küçüktür ve ürettikleri güç yüksektir. Pistonlar dik konumda olmadığı için kendi ağırlık faktörleri ortadan kaldırılmış piston kolu ve krank üzerine binen yük hafifletilmiştir. Boksör tip motorlar bu özellikleri sayesinde diğer motorlara göre daha yüksek hızda çevrim yapabilmektedirler fakat yakıt tüketimi konusunda ekonomik değillerdir. Porsche ve Subaru gibi markalar bu motoru tercih etmektedirler. Ekonomik olmayışları diğer markalar tarafından tercih edilmemelerine sebep olmuştur.

 

NeOldu.com / Özel Haber

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
İLGİLİ HABERLER
BENZER HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.