• DOLAR5,83910.58
  • EURO6,57390.67
  • ALTIN238,9550.26
  • BIST95.953-0.94

Benzinli Motor Nasıl Çalışır?

Benzinli Motor Nasıl Çalışır?
08.06.201512:58

Günümüzün en çok kullanılan motorlarından olan benzinli motorlar nasıl çalışır? Benzinli motor çeşitleri nelerdir? Cevaplar için yazımıza buyurun…

Haber güncelleme tarihi 07.12.2018 11:41

Benzinli Motor Nedir?

Adından da anlaşıldığı üzere benzin ile çalışan içten yanmalı motorların genel adıdır. Nikolaus Otto adında Alman makine mühendisi tarafından 1876 yılının mayıs ayında icat edilmiştir. Otto’nun ürettiği bu motor içten yanmalı ilk motor olma özelliğini taşır.

Üretilen ilk benzinli motorlarda alınan verim %5'i geçmez. Sıralı silindir fikirleriyle geliştirilen ve günümüze kadar geliştirilmeye devam eden benzinli motorlardan alınan verim %20 seviyelerine çıkarılmıştır. Bakıldığı zaman günümüz teknolojisiyle bile benzin yandığında ortaya çıkan enerjinin en fazla %20'si tekerleklere aktarılabiliyor.

Gücün %20'si tekerleklere aktarılıyorsa kalan %80'lik güç nerede kayboluyor? Bu sorunun cevabını sırasıyla şu şekilde; üretilen ham enerjinin %10'luk kısmı vites, dişliler, çarklar vs. aktarım organları tarafından kullanılıyor. Motorun içinde gücü üreten pistonların da hareket şekli sebebiyle harcadığı enerji miktarı %5 civarındadır. Motorun mekanik parçaları arasında meydana gelen sürtünmenin oluşturduğu kayıp da %5 civarındadır. Kalan %60'lık enerji ise benzinin ortaya çıkardığı ısı enerjisi olmaktadır ve bu ısı enerjisi olduğu gibi dışarı atılmaktadır. %20'lik kısım ise tekerleklere ulaşıp ivmelenme sağlamaktadır.

Günümüzde yükselen benzin fiyatları ile birlikte üreticiler bu konuya son yıllarda daha çok önem vermektedirler. Motor hacimleri küçültülerek ve sıkıştırma oranları arttırılarak, yakıttan elde edilen enerjiden en yüksek ölçüde faydalanma sağlanmaktadır. Özellikle yeni tanıtılan 1.0 litre hacimli motorlar ve ürettikleri güç düşünüldüğü zaman benzinli motorların verim katsayıları günden güne artmaktadır.

benzinlik-motorlar.jpg


Benzinli Motor Nasıl Çalışır?

Benzinli motorlar üretildiği zaman karbüratörlü sistem kullanmaktaydı. Günümüzde ise enjeksiyon sistemi geliştirilmiş olup artık karbüratörlü sistem bırakılmıştır. Karbüratör sisteminde benzin ve hava buharlaştırılıp piston içine verilirdi. Enjeksiyon sisteminde ise hava ve benzin püskürtülerek daha verimli yanma elde edilmektedir.

benzinli-motorlar-nasil-calisir.gif

Enjeksiyonlu benzinli bir motorun çalışma şekli 4 aşamada gerçekleşir. Bu aşamalar şunlardır:


1. Emme Zamanı

Emme aşamasında enjeksiyondan gelen benzin ve temiz hava karışımı emme sübabının açılmasıyla birlikte yanma odasına doğru çekilir.


2. Sıkıştırma Zamanı

Silindirin içindeki hava ve benzin karışımı, pistonun yukarı hareketiyle sıkıştırılarak basınç ve sıcaklığın artması sağlanır. Bu durumda sübaplar kapalı konumdadır ve sıkışan karışım yanmaya hazır durumdadır.


3. Yanma

Sıkışan karışım bujiden gelen kıvılcım ile ateşlenir. Ortaya çıkan yanma gücü ile piston aşağı doğru hareket eder. Ortaya çıkan bu küçük patlama gücü ile hareket elde edilir. Piston kolunun bağlı olduğu krank mili üzerinde dönme hareketi oluşturur.


4. Egzoz

Piston aşağı doğru hareketini tamamlayıp tekrar yukarı gelirken yanma sonucu ortaya çıkan atık gazlar, emme sübabının karşısında bulunan egsoz sübabı açılarak dışarı atılır. Bu hareket sonucu çevrim tamamlanmış olunur ve emme aşamasıyla diğer çevrim yeniden başlar. Animasyonda yukarıdaki tüm aşamaların nasıl çalıştığını görebilirsiniz. Tabi bu animasyonun yavaşlatılmış olduğunu ve çalışan bir motor içinde pistonların saniyede 100-150 çevrime kadar ulaşabildiğini hatırlatmakta fayda var.


Kısaca Motor Döngüsündeki Olaylar

  1. Piston en tepede başlar, yakıt içeri alma vanası açılır. Piston motor silindirinin hava ve benzin ile tam olarak dolması için aşağı iner. Bu olaya içeri emme zamanı denir.
  2. Yakıt alındıktan sonra piston eski yerine hareket eder ve hava/benzin karışımını sıkıştırır. Sıkıştırma patlamayı daha şiddetli hale getirir. Bu olaya sıkıştırma zamanı denir.
  3. Piston tepe noktasına ulaştığında ateşleme ünitesi benzini ateşler. Silindir içinde depolanmış benzin patlama yapar ve pistonu aşağı iter. Bu olaya yanma zamanı denir.
  4. Piston bir kez en alt noktasına çarptığında egzoz vanası açılır ve silindirin içindeki egzozu egzoz borusuna gönderir. Bu olaya da egzoz zamanı denmektedir.

Benzinli Motor Çeşitleri Nelerdir?

Benzinli motorlar silindir dizilimlerine göre çeşitlere ayrılırlar. En sık kullanılan 3 çeşit silindir dizilimi mevcuttur. Bunlar:


1. Sıralı Tip Motorlar

Bu motorlarda pistonlar krank mili üzerinde çizgi şeklinde sıralı halde bulunurlar. Günümüzde kullanılan en yaygın motor tipidir. İki silindirden başlayarak altı silindirin kullanıldığı çeşitleri mevcuttur. 6’ dan sonrası tercih edilmez. Motor uzadığı için pistonların hareketi motorun dengesini bozmakta ve sarsıntıyı arttırmaktadır. Günümüzde 3 ve 4 silindirli motorlar yaygın olarak tercih edilmektedir. Yeterli güç üretirken yakıt ekonomisi de sağlarlar. 6 sıralı motorlar genelde Amerikan araçlarında ve eski arkadan itişli araçlarda tercih edilmiş olsalar da günümüzde artık tercih edilmemektedirler.

 sirali-motor-gif.gif


2) V Tipi Motorlar

Silindirlerin V şeklinde sıralanması sonucu bu adı almışlardır. Krank mili üzerinde 60 ya da 90 derecelik bir açıyla konumlandırılırlar. Sıralı tip motorlara göre daha yüksek güç üretirler ve daha konumları itibariyle daha sarsıntısız çalışırlar. Şekilleri sayesinde 6 silindirli V motor sıralı silindire göre daha az yer kaplamakta ve daha yüksek hacimli olabilmektedir. Yakıt tüketimi konusunda sıralı motorlara göre bonkördürler. Bu amaçlar genelde spor otomobillerde tercih edilirler. En çok tercih edilenleri 6, 8 ve 12 silindirli olanlarıdır. Ferrari ve Lamborghini gibi markalar genelde 12 silindirli V12 motorları tercih ederler. Dünyanın en hızlı seri üretim otomobili olan Bugatti Veyron ise 16 silindirli V16 motor kullanan nadir araçlardan biridir.

v-tipi-gif.gif


3) Boksör Tipi Motor

Pistonların yere ve birbirine paralel şekilde konumlandırıldığı motorlardır. Tek krank mili üzerinden zıt yönlerde hareket ederler. Bu şekilde tüm pistonlar tek düzlemde hareket ederek ortak krank mili üzerinde hareket sağlarlar. Genelde zıt pistonlu motorlar ile karıştırılırlar fakat boksör tipi motorların ayrıldığı nokta tek krank mili üzerinde olmalarıdır. Boyutları küçüktür ve ürettikleri güç yüksektir. Pistonlar dik konumda olmadığı için kendi ağırlık faktörleri ortadan kaldırılmış piston kolu ve krank üzerine binen yük hafifletilmiştir. Boksör tip motorlar bu özellikleri sayesinde diğer motorlara göre daha yüksek hızda çevrim yapabilmektedirler fakat yakıt tüketimi konusunda ekonomik değillerdir. Porsche ve Subaru gibi markalar bu motoru tercih etmektedirler. Ekonomik olmayışları diğer markalar tarafından tercih edilmemelerine sebep olmuştur.

boksor-tipi-gif.gif


Temel Motor Parçaları Anlamları

Bazı temel motor parçalarının ne anlama geldiklerini sizler için derledik;


Buji

Buji hava ve yakıt karışımının patlaması için gerekli olan ateşlemeyi yapmayı sağlayan kıvılcımları üreten parçadır. Bu ateşleme işleminin olması için, bujilerin tam olarak doğru bir zamanda çalışması gerekir.

buji.jpg


Valfler (Sübaplar)

Giriş ve çıkış valfleri, hava ve yakıt karışımının zamanında girmesi ve yine zamanında çıkışını sağlamaya yarar. Her iki valfte, sıkıştırma ve yanma aşamaları boyunca, yanma bölümünün işlevini yerine getirmesi için kapalıdır.

valfler.jpg


Vanalar

Yakıt giriş ve egzoz vanaları kendi zamanlarında açılıp kapanarak hava ve yakıtın girmesini ve dışarı atılmasını sağlarlar. Bu iki vanada sıkıştırma ve yanma zamanlarında kapalıdır.

yakit-vanasi.jpg


Piston

Piston silindir içinde yukarı aşağı hareket eden silindir bir parçadır.

piston-001.jpg


Piston Halkaları

Piston halkaları pistonun alt ve üst köşelerinden sızma olmasını engeller.

piston-halkasi.jpg


Piston Kolu

Piston kolu, piston ile krank mili arasındaki bağlantıyı sağlar. 

piston-koluuu.jpg


Bağlantı Çubuğu

 Bu çubuk pistonu krank miline bağlar.

baglanti-cubugu.jpg


Krank Mili

Krank pili pistonun doğrusal hareketini dairesel harekete dönüştürür.

krank-mili-resmi.jpg


Alt Karteri

Krank milini çevreler. İçten yanmalı motoru yağlamak için yağın pompalandığı ve devir daim için tekrar geri döndüğü depodur.

alt-karterim.jpg


Motor Problemleri

Motor problemlerinin temeli 3 tane soruna dayanmaktadır. Hadi hep birlikte bunları inceleyelim.


1. Kötü Yakıt Karışımı 

Kötü yakıt karışımı nedenleri şunlardır;

  • Benzin bitmiştir, dolayısıyla motor hava alabilir ancak benzin alamaz.
  • Hava alma vanası tıkanmış olabilir. 
  • Yakıt sistemi çok fazla yada çok az yakıt veriyor olabilir. Bu yüzden tam doğru bir yanma gerçekleşemez.
  •  Yakıtta kirlilik olabilir. Yakıttaki bu kirlilik yakın yanmasını önleyebilir.

kotu-yakit-karisimi.jpg


2. Sıkıştırma Sorunu

Sıkıştırma eksikliği sorununun nedenleri şunlardır;

  • Çıkış ve giriş vanaları sızdırma yapıyor olabilir.
  • Piston halkaları yıpranmış olabilir
  • Silindir üzerinde delik olabilir.

piston-halkalari-yipranmis.jpg


3. Ateşleme Sorunu

Sıkıştırma eksikliği sorununun nedenleri şunlardır;

  • Eğer ateşleme bujisi eskimişse ateşleme gerçekleşmez.
  • Eğer kablo bağlantısı kopmuş veya unutulmuşsa ateşleme gerçekleşmez.
  • Eğer ateşleme istenen zamandan önce veya sonra yapılırsa yakıt doğru zamanda ateşlenemeyecektir.

bujiler-meme-yapmis.jpg


Motorla İlgili Karşılaşılabilecek Diğer Sorunlar

  • Valfler doğru zamanda açılmazsa veya kapanmazsa hava girişi ve çıkışı olmayacağından motor çalışmaz.
  • Akü bitmişse motor çalışmaz.
  • Krank milinin rahatça dönmesini sağlayan mil yatağı aşınırsa krank mili dönemeyecek dolayısıyla motor çalışmayacaktır.
  • Egzoz borusuna bişeyler sıkıştırılmışsa egzoz dumanı dışarı çıkamayacağından motor çalışmayacaktır.
  • Yağ bitmişse pistonlar silindir içinde yukarı aşağı özgürce hareket edemeyecek ve motoru yavaşlatacaktır.

Önerilen İçerik; Dizel Motor Nedir? Nasıl Çalışır?

Neoldu.com

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
1
1
1
1
1
1
1
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
İLGİLİ HABERLER
BENZER HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.