• DOLAR5,7738-0.03
  • EURO6,3613-0.23
  • ALTIN269,910-0.08
  • BIST103.9720.83

Türkiye’de Yer Şekillerinin Oluşum Süreci Hakkında Bilgi

Türkiye’de Yer Şekillerinin Oluşum Süreci Hakkında Bilgi
04.11.201914:43

Türkiye’de yer şekillerinin oluşum süreci hakkında bilgi vermeden önce yer şekillerinin neden ve nasıl değiştiğine değinmek, konunun daha iyi anlaşılması açısından faydalı olacaktır.

Haber güncelleme tarihi 04.11.2019 15:28

Dünya, var olduğu günden bu yana çok fazlasıyla değişime uğramıştır. Tüm bu değişimlerin yaşanması çeşitli evreler sonucunda meydana gelmiştir. Birbirinden farklı olan bu evrelerin her birine verilen isim “Jeolojik devir” adıdır. Jeolojik devirlerin birbirinden ayrılmasındaki en büyük etken yerkabuğu olaylarıdır. Bilim insanları bu devirlere ait bilgilere ulaşmak için tortul tabakalar arasında bulunan fosilleri inceleyerek bilgi elde ederler.

Dünya’nın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de yer şekilleri sürekli olarak bir değişim içerisindedir. Bunun en büyük nedeni ise Türkiye’nin konum itibari ile tektonik kuşakta yer almasından kaynaklanmaktadır. Türkiye’de neredeyse tüm jeolojik devirlerin izlerini görmek mümkündür, Türkiye, Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus arasında kalan Tethys (Tetis) Denizi’nin yer aldığı geniş tortulanma alanında meydana gelmiştir.

Türkiye’de yer şekillerinin oluşum süreci yani jeolojik evreler farklıdır. Bunları sıralayacak olursak maddeler halinde şu şekilde sıralayabiliriz.

  1. Birinci Jeolojik Zaman (Paleozoik)
  2. İkinci Jeolojik Zaman (Mesozoik)
  3. Üçüncü Jeolojik Zaman (Tersiyer)
  4. Dördüncü Jeolojik Zaman (Kuaterner)

Jeolojik zamanlar

Birinci Jeolojik Zaman (Paleozoik)

Türkiye’de yer şekillerinin oluşum sürecinin ilk aşaması birinci jeolojik zaman yani diğer adıyla Paleozoik dönemdir. Bu dönemde Türkiye’nin bulunduğu yerde “Tethys Denizi” bulunuyordu. Tethys Denizi’nin dibinde bulunan tortullar, kuzey ve güneydeki eski kıta çekirdeklerinin birbirine yaklaşması sonucunda kıvrılarak yeryüzüne çıkmıştır. Günümüzde de görülen bu yeryüzü parçaları, masifler şeklindedir yani kıvrılma özelliğini birinci zamanda kaybederek oluşan sert ve yaşlı kütlelerdir.

Paleozoik zamanda bitki kalıntılarının çukur alanlarda birikmesi sonucunda günümüzdeki Zonguldak çevresindeki taş kömürü ocakları oluşmuştur. Bu dönemin özellikleri incelendiğinde en büyük özelliğinin bu dönemde oluşmuş arazilerin sert ve oturmuş tabakalardan oluştuğu görülmektedir. Bu da depreme dayanıklı bir yer şeklinin oluşmasını etkilemektedir. Yapılan incelemelere göre Türkiye’de birinci zamana ait araziler Yıldız Dağları, Saruhan-Menteşe, Mardin-Derik, Kastamonu-Devrekâni, Anamur-Alanya, Kırşehir ve Bitlis civarında görülmektedir.

İkinci Jeolojik Zaman (Mesozoik)

İkinci jeolojik dönemde yani Mesozoik zamanda Türkiye’nin büyük bir bölümü Tethys Denizi idi. Bu dönemde denizde dış küvetlerin taşımış olduğu kum, mil, çakıl ve kireçli malzemelerin birikmesi durumu meydana gelmiş ve akabinde yani ikinci zamanın sonlarından itibaren kuzey ve güneydeki eski kıta çekirdekleri yeniden birbirine doğru yanaşmaya başlamıştır. Bunun sonucunda Tethys Denizi’ndeki tortullar yeniden kıvrılmaya başlamıştır.

Jeolojik zamanlar

Üçüncü Jeolojik Zaman (Tersiyer)

Türkiye’de yer şekillerinin oluşum sürecinde en önemli zaman üçüncü jeolojik zaman yani Tersiyer zamanıdır. Bu dönemde Alp orojenezi oluştuğu için ülkemizin yer şekillerinin oluşumunda önemli bir dönem olarak tanımlanmaktadır. Tersiyer zamanında Tethys Denizi’nde biriken tortullar kıvrılarak Anadolu’nun büyük bir bölümünün kara haline geçmesi olayı gerçekleşmiştir. Bu dönemde Alp oronjenezi hareketleri şiddetli bir boyuta ulaşmış ve bunun sonucunda Toros Dağları ve Kuzey Anadolu Dağları oluşmuştur. Bu dönemde dağlar oluşurken iç kısımlar ise göllerle kaplanmaya başlamıştır.

Tersiyer zamanında Anadolu’da görülen bir başka durum ise Anadolu’da hüküm süren nemli ve sıcak iklim şartlarının tropikal ormanları andıran gür bir bitki örtüsünün oluşmasıdır. Buralardan gelen organik maddeler göl ortamlarında birikmeye başlamış ve günümüzdeki linyit yataklarının oluşumu gerçekleşmiştir. Bunun yanında iç Anadolu ve Doğu Anadolu’daki tuz yatakları ile Güneydoğu Anadolu’daki petrol yatakları ile bor yatakları da yine Tersiyer zamanında oluşmuştur.

Dördüncü Jeolojik Zaman (Kuaterner)

Türkiye’de yer şekillerinin oluşum sürecinin son evresi dördüncü jeolojik zaman yani Kuaterner zamanıdır. Bu zaman, Türkiye’nin günümüzdeki şeklini aldığı dönem olarak adlandırılır. Kuaterner zamanında Toros ve Kuzey Anadolu Dağları yükselirken Karadeniz ve Akdeniz çanakları ile horst ve graben alanlarında yeni çökme ve yükselmeler oluşmaya başlamıştır. Günümüzdeki Ege Denizi’nin bulunduğu yerde bulunan “Egeid Karası” bu dönemde çökmüş ve bunun sonucunda Akdeniz sularının Egeid Karası çatlaklıklarına dolması ile Ege Denizi oluşmuş, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarının oluşması sonucunda Akdeniz suları, Karadeniz sularına karışması durumu gerçekleşmiştir. Karadeniz, bu olaydan önce tatlı suya sahip bir yer iken Akdeniz sularının karışmasından sonra tuzlu suya dönmüştür.

Doğu Anadolu bölgesinde de dördüncü jeolojik zamanda değişimler meydana gelmiştir. Bu değişimler Doğu Anadolu’da yaygın olan volkanizma sonucunda volkanik dağların oluşmasıdır. Ayrıca Ege Adaları ile Kıbrıs’ın oluşumu da yine Kuaterner zamanına denk gelmektedir. Bu dönemde yaşanan sık iklim değişiklikleri sonucunda Doğu Anadolu’daki yüksek alanlar buzullaşmaya uğramıştır.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
0
0
0
0
0
0
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
BENZER HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.