• DOLAR5,7454-0.29
  • EURO6,38990.05
  • ALTIN282,7581.75
  • BIST97.1491.84

TÜİK’in Psikolojik Baskısıyla Enflasyon Düşer mi?  

TÜİK’in Psikolojik Baskısıyla Enflasyon Düşer mi?  
03.08.201809:38

Ekonomi Yazarı Besim Üstün yazdı: ''TÜİK’in Psikolojik Baskısıyla Enflasyon Düşer mi?''

Haber güncelleme tarihi 03.01.2019 11:12

TÜİK’in Psikolojik Baskısıyla Enflasyon Düşer mi?  

Dün akşam saatlerinde zihnim dolar kurunun  5 TL kritik noktasını zorlamasıyla allak bullak olmuşken,   kulağıma çalınan bir haberle ciddi afalladım. TÜİK bazı gıda firmalarını arayarak,ürünlerine  yaptıkları fiyat artışının nedenlerini sormuş hatta yazılı cevap istemiş..

Siz de çok şaşırdınız değil mi? Sanırım TÜİK’ten birileri firmalara psikolojik  baskı yapmak yoluyla enflasyonu indirebileceğini sanıyor. Firmalar piskolojik baskı altına girmesine girer  de bu baskıyla enflasyon düşer mi? Halamın sakalları çıkarsa belki..

Niye “Gıda firmaları aranıyor?” derseniz, sorunuzun yanıtı  TÜİK’in verilerinde..  TUFE içinde gıda ve alkolsüz içeceklerin ağırlığı oldukça fazla. Bu nedenle  gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarında ortaya çıkacak artışlar “gazete  manşetlerini en fazla etkileyen enflasyon endeksi”  TÜFE’yi en fazla etkileyen artışlar oluyor. 

Örneğin Haziran TÜFE’ye göre bir önceki yılın aynı ayına göre gıda ve alkolsüz içeceklerde  %18,89 artış  olmuş. Temmuz ayında da bu artışın % 21’leri geçtiğini tahmin ediyorum. Vatandaşın ilk ve derinden  hissedeceği artışlar bu artışlar. Bu nedenle “manşetlerin efendisi TÜFE” den söz edilirken gıda artışları bir bakıma günah keçisi oluyor.  Oysa şu anda Türkiye’de yaşanan enflasyon  sistemik ve tüm kategorileri aynı şekilde yansıyor.

Peki  fiyatlar niye artar diğer değişle enflasyon niye artar? 

Ekonomi 101 bilgisiyle cevap vereyim. Ya talep fazlası ya da maliyetlerin yükselmesi nedeniyle.Türkiye’de hane tüketim harcamalarında artış olmadığına göre son günlerde  yaşanan artışların nedeni tamamen maliyet enflasyonu. Gıda da böyledir, diğer kategorilerde de..

Bütüne bakılmadığı için  bakkaldaki manavdaki artışlar  yanlış yorumlanıyor. Hizmet sektöründeki artışlara bakarsanız da buradaki artışın maliyet enflasyonu karşısında “ihtiyaçları karşılayacak” seviyede  fiyat belirleme isteğinden  geldiğini kolayca tahmin edebilirsiniz.

Maliyetler niye artıyor peki? 

Yıllara dayalı birden fazla nedeni var. İlki   “emek girdisindeki”  maliyet artışı . Son 10 yılda işçi ücretlerine  enflasyonun üzerinde zam yapıldı. Bu zamlarla orta kademe beyaz yakalı yöneticiler ve işçiler arasında ücret makası kapandı. Haliyle zaman içinde orta kademe yöneticilere de kapanan ücret makasını  toplumdaki olağan yerine getirmek için zamlar yapıldı ve ücret- maliyet dengesi farklı,daha yüksek bir seviyede standart hale geldi.

İkinci neden Türk parasının son bir yıldır ciddi şekilde yabancı paralar karşısında değer kaybı. Ürün içeriğinde  kullanılan ve Türkiye’den asla  temin edilemeyen ithal hammadenin fiyatı doğal seyrinde artıyor. Bu da maliyeti yükseltiyor dolayısıyla fiyatları artırıyor. 

Üçüncü neden ise dünya ekonomisindeki konjonktürel hammade ve enerji  fiyatı artışları. Selülöz, plastik, petrol, elektrik, doğal gaz fiyatları sürekli artıyor. Bu üç nedenden kaynaklanan fiyat artışları maliyeti arttırıyor  zincirleme etkiyle enflasyon iki haneli rakamlara geliyor.

Bu arada bakkalarda marketlerde  satılan  ve fiyatları 25, 50  75 kuruş, 1 TL,  1.25, 1.50, 1.75  diye giden   ürünlerde fiyat artışı yaparken başka bir etki daha devreye giriyor.  Aralardaki  ürün fiyatları, örneğin 85 kuruş,  para üstünü verirken  “5-10 kuruş” bulma  zorluğu nedeniyle firmalar tarafından tercih edilmiyor. 

Bu nedenle de fiyat artışı  gerektiğinde firmalar pazarlama literatüründe yeri olan  “gramaj stratejileri” uyguluyorlar. Ya aynı fiyatta kalabilmek için   ürün gramajını azaltıyorlar, ya da ürün gramajını arttırıp, maliyeti istenen seviyeye çekip  bir üst fiyat aralığına geçiyorlar.   

Serbest yazarlığa başlamadan önce yıllarca ekonomist olarak bir gıda firmasında çalıştığım için bu sürecin nasıl işlediğini de çok iyi  biliyorum.  Bu nedenle bu tür düşük fiyatlı ürünlerdeki artışlara bakarken mutlaka gramaj hesabına da bakılması gerekiyor.

Kim bakacak? Tabi ki TÜİK..Psikolojik baskı uygulamak gibi teknikleri bırakıp, piyasaları gerçekten anlamak istiyorsa tabi ki..

Dünyada devlete ait bir veri toplama kurumunun firmalara  “fiyat artışın nereden kaynaklanıyor, açıkla bana” dediğini ne duydum, ne de okudum. Yani devletin piyasaya müdahale etmediği liberal ekonomilerde yani.. 

Yoksa yoksa!  Lütfen biri beni çimdiklesin..

Besim Üstün / Gaste24.com

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
0
0
0
0
0
0
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Etiketler: ,
BENZER HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.