• DOLAR3,92061.27
  • EURO4,60640.86
  • ALTIN161,8220.31
  • BIST103.912-2.19

Parlamenter Sistem mi, Yoksa Başkanlık mı

Parlamenter Sistem mi, Yoksa Başkanlık mı

Gündemden düşmeyen, siyasiler arasında tartışma konusu olan, hükümet sistemlerinden, “parlamenter sistem mi, yoksa başbakanlık mı” tartışmaları her yerde karşımıza çıkıyor. Bunlar hakkında bilgi sahibi olmak şart.

Haber güncelleme tarihi 08.02.2016 15:47

Son zamanlarda Türkiye’de tartışılan bu iki sistem arasında hangisi daha iyidir ya da Türkiye yapısına hangisi daha uygundur diyebilmek için bu iki demokratik sistem hakkında bilgi sahibi olmamız gerekiyor. O zaman bakalım Türkiye’nin şu anki durumunu göz önüne alarak parlamenter sistem ve başkanlık sistemini açıklamaya çalışalım.

 

Parlamenter Sisteminin Özellikleri

Adından da anlaşıldığı gibi parlamenter sistemde iktidarların yoğunlaştığı kilit organ parlamentodur. Yürütme işlevi iki ayrı organ tarafından yapılması parlamenter sistemin başlıca özelliğidir. Yürütme yetkisi devlet başkanı ve bakanlar kurulu arasında bölünmüştür. Bu açıdan devletin ve hükümetin başı farklı kişilerdir. Devlet başkanı cumhuriyet rejimlerinde cumhurbaşkanıdır. Parlamenter sistemlerde devlet başkanının rolü büyük ölçüde semboliktir. Parlamenter sistemin gerekli şartlarından birisi, başbakan meclis içerisinde çıkmasıdır; işte bu da parlamentonun ülke yönetimi üzerindeki etkisini göstermektedir. Parlamenter sistemler başkanlık sistemine göre daha yumuşak kuvvetler ayrılığı anlayışına sahiptir.

 

Parlamenter Sistemde Başkanın Sorumluluğu

Parlamenter sistemlerde devlet başkanı siyasi olarak sorumsuzdur. Böylece görev süresi boyunca başka merci ya da meclis tarafından görevden alınamıyor. Cumhurbaşkanlığı sembolik bir mahiyet taşır yetkileri semboliktir. Asıl sorumluluk yürütmenin gerçek anlamda olan başbakandadır. Hükümet parlamentoda çoğunluğa sahip parti veya partiler tarafından kuruluyor. Yüksek oy oranı elde eden parti koalisyon ihtiyacı duymadan hükümet kurma şansı nedeniyle keyfi uygulamalarda bulunabileceğini savunur.

 

Başkanlık sisteminde yönetim

Yürütme organının başı olan başbakanın doğrudan halk tarafından seçildiği ve görevini yürütmek için parlamentonun güven oyuna ihtiyaç duymadığı bir hükümet sistemidir. Bu sistemde yasama ve yürütme arasında kesin ayrılık vardır

Hükümet sisteminde devletin ve hükümetin başı ayrımı görülmez. Böylelikle başkan parlamentonun güvensizlik oyuyla iş başından uzaklaştırılamaz. Buna karşılık başkan da yasama organını feshedemez. Seçimlerin dört yılda bir yapılma zorunluluğu olan başkanlık sisteminde başkanın kongre karşısında tek üstünlüğü gönderilen yasaları veto etme hakkına sahip olmasıdır.

 

Başkanlık sistemi parlamenter sistem karşısındaki avantajları;

Başkanlık sisteminin en fazla öne çıkan avantajı siyasi istikrarın sağlaması ve sürdürmesidir. Parlamento üyeleri başkanı düşürme gibi bir çaba içerisine girmezler dolayısıyla başkanlık sisteminde siyasi krizler yaşanmaz. Diğer bir avantajı başkan karar alırken daha fazla inisiyatif  kullanabileceğinden etkin bir yönetimin sağlanabilmesi, önemli kararlarda daha hızlı alınabilmesini sağlar.

Başkanlık sistemi daha fazla demokratik

Demokrasi yöneticilerin halk tarafından doğrudan seçilmesi gerekli olmakla birlikte, siyasal güç ve yetkiye sahip yürütmenin halk tarafından doğrudan seçilmesi ona büyük bir güven, saygınlık hatta meşrûluk sağlar.

Sistemin daha demokratik olduğunun savunulmasına yol açan bir diğer etken, yasama yürütme görevlerinin bir birlerinin güven oyuna dayanmıyor olmalarıdır.

 

Başkanlık Sisteminin En büyük Sakıncası

Bu sistem siyasi süreci katılaştırıyor parlamenter sisteme esneklik sağlayan mekanizmalardan olan güven oyu ve fesih mekanizmaları başkanlık sisteminde devre dışı bırakılmıştır. Çok eleştirilen diğer bir sakıncası ise; başbakanlık sistemine yönetilen sistemlerde seçimi kazanan başkan adayının her şeyi kazanması kaybedenin ise her şeyi kaybetmesidir. Bu sistemde “ya hep ya hiç” kuralı yani sıfır toplamlı bir oyun geçerlidir.

 

Son olarak;

Aslında bakıldığında her demokratik sistemin kendi içinde fayda ve sakıncaları vardır. Önemli olan hükümet sistemi değil demokratik liberal bağlamından bir standart yakalamış olmaktır. Mesela Amerika Başkanlık sistemiyle yönetilirken İngiltere Parlamenter sistemle yönetiliyor. Aslında koşullar dahilinde ya da yönetimde demokratik standartları iyi bir şekilde uygularsak bütün demokratik hükümet sistemleriyle iyi bir şekilde yönetim sağlanılabilir.

Ancak Türk Milleti'nin geçmişten günümüze gelen kültürel ve siyasi birikimlerine en uygun sistemin başkanlık sistemi olduğu görüşü ağır basmaktadır.

 

NeOldu.com / Özel Haber

İLGİLİ HABERLER
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
BENZER HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.