Köy Enstitüleri Neden Kaldırıldı?

Köy Enstitüleri Neden Kaldırıldı?
26.04.201715:16

Bizler bilmeyiz Annelerimiz, dedelerimiz bilir köy okulu olarak bilinen Köy Enstitülerini. Bugün sizlerle geçmişe yolculuk edip Köy Enstitülerini yakından tanıyacağız. Köy Enstitüsü neden kuruldu, neden kaldırıldı? İşte bu sorulara cevap bulacağız.

Haber güncelleme tarihi 20.07.2017 17:03

Geçen bunca zamana karşın Köy Enstitüleri hafızalarda halen tazeliğini koruyor. Bizler de kulaktan duyduğunuz ya da hatırınıza gelen Köy Enstitüleri hakkında detaylı bilgiler paylaşacağız. Köy Enstitüleri, öğretmen yetiştirmek, toplumu aydınlatmak ve ileri taşımak amacıyla 17 Nisan 1940 tarihinde çıkartılan yasal düzenlemeyle birlikte kuruldu.

1954 tarihinde kapatılan ve etkileri günümüze kadar süren, neden kapatıldığı ile ilgili soruların sıklıkla sorulduğu Köy Enstitüleri geçtiğimiz günlerde 77’nci yılını doldurdu.

Köy Enstitüleri Neden Kuruldu?

Köy Enstitüleri, Anadolu’da neredeyse bütün yerlerin okulsuz ve öğretmensiz olması gözönünde bulundurularak kuruldu. Bu gerçeği göz yummayan dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün himayesinde,  Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel tarafından İsmail Hakkı Tonguç'un çabalarıyla köylerden ilkokul mezunu zeki çocukların bu okullarda yetiştikten sonra köylere giderek öğretmen olarak çalışmaları düşüncesiyle kuruldu.

Geleneksel öğretmen okullarında yetişmiş öğretmenler için köylerde öğretmenlik yapmak oldukça zordu. Bu gönülden yapılacak bir görevden çok zorunluluk olarak algılanıyordu. Çalıkuşu romanındaki karakter gibi gönüllü ve özverili öğretmenlerin sayısı bir hayli azdı. Bu dönemde okuma yazma oranı %5 bile değildi. Bununla birlikte nüfusun %80'lik bölümü köylerde yaşam sürüyordu . Köy Enstitüleri'nin kurulması ve yaygınlaşması konusunda pedagoji uzmanı Halil Fikret Kanad'ın önemli çalışmalar gerçekleştirdi. Kanad, zorunluluktan değil özveriyle öğrenci yetiştirecek köye göre öğretmen fikrinin üzerinde yoğunlaşmıştı. Eğer bu şekilde yol alınırsa işte o zaman verimli başarı sağlanmış olacaktı. Birçok eğitimci de  Kanad'ın bu savını savunuyordu.

koy-enstitusu.jpg

1940 yılı itibarıyla tarım işlerine elverişli geniş arazisi bulunan köylerde ya da onlara yakın muhitlere Köy Ensititüleri açıldı. Şehirlerden uzak ancak tren yollarına yakın bulunan, tarıma elverişli 21 bölgede köy ilkokullarına öğretmen yetiştirmek amacıyla açılmıştı. Öğretmenler köylülere hem örgün eğitim verecek yani okuma yazma gibi temel bilgileri kazandıracak hem de modern ve ilmi tarım tekniklerini öğretecekti. Öğretmenler gittiği yerlerde bilinmeyen tarım türlerini de köylülere öğretmekle görevliydi. Kitaba deftere dayalı öğretimin yerini iş için, iş içinde eğitim almıştı. Bu bir nevi de günümüzdeki meslek okullarının temeli niteliğindeydi. Her köy enstitüsünün kendisine özel tarlaları, bağları, arı kovanları, besi hayvanları, atölyeleri vardı. Derslerin %50'lik bölümü temel örgün eğitim konular içerirken geri kalan kısmını ise uygulamalı eğitimler alıyordu. 

Köy Enstitüsünün Kazanımları Nelerdir?

Bir şeyin neden önemli olduğunu anlamak insana kattığı kazanımlara bakmak gerekiyor. Köy Enstitüleri döneminde yaşananlara, değişimlere bakarak bu durumun insanlara kattığı faydaları görebiliriz. 1940-1946 arasında köy enstitülerinde 15.000 dönüm tarla tarıma elverişli hale getirilmiş ve üretim gerçekleştirmişti. Aynı dönem içerisinde 750.000 yeni fidan dikilmişti. İşleve kazandırılan bağların miktarı ise 1.200 dönümdü. Aynı zamanda 150 büyük inşaat, 60 işlik, 210 öğretmen evi, 20 uygulama okulu, 36 ambar ve depo, 48 ahır ve samanlık, 12 elektrik santralı, 16 su deposu, 12 tarım deposu, 3 balıkhane, 100 km. yol kazandırılmıştı. Sulama kanalları enstitü öğrencileri tarafından oluşturulmuş ve böylelikle çiftçiler öğrenciler sayesinde bu kolaylığa ulaşmıştır.

köy enstitüsü

 

Köy Enstitüleri Nerede Kuruldu?

Köy Enstitüleri sayılı yerlerde kuruldu. Bu yerlerin belirlenmesinde belli başlı etkenler rol oynadı. Yukarıda da belirtiğimiz gibi tarım alanlarının verimli ve geniş olduğu aynı zamanda tren yolunun yakın geçtiği yerlere kurulmuştur.

  • Akçadağ / Malatya 1940 Şinasi Tamer, Şerif Tekben
  • Akpınar-Ladik/ Samsun 1940 Nurettin Biriz, Enver Kartekin
  • Aksu / Antalya 1940 Talat Ersoy, Halil Öztürk
  • Arifiye / Sakarya 1940 Süleyman Edip Balkır
  • Beşikdüzü / Trabzon 1940 Hürrem Arman, Osman Ülküman
  • Cılavuz / Kars 1940 Halit Ağanoğlu
  • Çifteler / Eskişehir 1939 Remzi Özyürek, M. Rauf İnan, Osman Ülkümen
  • Dicle / Diyarbakır 1944 Nazif Evren
  • Düziçi / Adana 1940 Lütfi Dağlar
  • Erciş / Van 1948 İbrahim Oymak
  • Gölköy / Kastamonu 1939 Ali Doğan Toran
  • Gönen / Isparta 1940 Ömer Uzgil
  • Hasanoğlan / Ankara 1941 Lütfi Engin, Hürrem Arman, M. Rauf İnan
  • İvriz / Konya 1941 Recep Gürel, İ. Safa Güner
  • Kepirtepe / Kırklareli 1939 Nejat İdil, İhsan Kalabay
  • Kızılçullu / İzmir 1939 Emin Soysal, Hamdi Akman, Talat Ersoy
  • Ortaklar / Aydın 1944 Hayri Çakaloz
  • Pamukpınar / Sivas 1941 Şinasi Tamer, Hüseyin Civanoğlu
  • Pazarören / Kayseri 1940 Sabri Kolçak, Şevket Gedikoğlu
  • Pulur / Erzurum 1942 Ahmet Korkut, Aydın Arıkök
  • Savaştepe / Balıkesir 1940 Sıtkı Akkay

 Köylüye hem okuma yazma hem de köylünün yararına olan uygulamalı bilgiler kazandıran ve oldukça yararı gözlenen bu okullar neden kapatıldı.

Köy Enstitüleri Neden Kapatıldı?

II. Dünya Savaşı'nın bitimine doğru 1945 yılında Sovyetler Birliği lideri Stalin'in Türkiye'den Kars, Artvin ve Ardahan'ı ve Boğazlarda askeri üs istemesiyle birlikte, İsmet İnönü de buna karşılık ABD'den askeri destek istemişti. Bu desteği verebileceğini söyleyen ABD, Truman Doktrini ile yardım etmeye başlamıştı ancak bunun karşılığında Türkiye'de serbest seçimlere dayanan demokrasinin yerleştirilmesini ve Milli Şeflik, "5 yıllık kalkınma planları" ve "Köy Enstitülerileri gibi Sovyet sistemine benzer uygulamaların kalmasını istedi. Yani bu uygulama artık birilerini rahatsız etmeye başlamıştı. Bununla birlikte Köy Enstitülerinin kapatılmasıyla ilgili sinyaller de verilmeye başlanmış oldu.

1946 yılında hükümetin yaklaşan seçimleri yitirme kaygısı yaşayan CHP, içinden muhalif milletvekillerinin başını çektiği örgütlü muhalefetin kampanyasıyla, müfredatında ve yapılanmasında kuruluş amaçlarından uzaklaşan değişikliklere imza attı. İlerleyen zamanlarda da daha önceleri sıkı sıkıya bağlı olduğu "iş için iş içinde eğitim" ilkesinden uzaklaştırılmış olundu. Ve Köy Enstitüleri Öğretmen okullarına dönüştürülerek 1954 yılında tamamen kapatıldı.

Çünkü bu okulları farklı amaçlar doğrultusunda kullananlar vardı, bu okulların işleyişinden memnun olmaya güçler söz konusuydu. Bundan dolayıdır ki Köy Enstitüleri,kapatıldı. 

 

Not: Yazdıklarımızı tarafsız yaklaşan bağlantılar aracılığıyla oluşturmaya çalıştık. Sizler de Köy Enstitülerine dair görüşlerinizi bizlerle yorum aracılığıyla paylaşabilirsiniz.

 

NeOldu.com

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
23
6
3
6
6
3
112
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 2
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 - 2021 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.