Dil Felsefesi

Dil Felsefesi
30.12.201512:00

Dil felsefesi, dil ile anlam arasındaki ilişkiyi sorgulayarak insan ve dil arasındaki ilişkiyi incelemektedir.

Haber güncelleme tarihi 27.04.2017 13:12

Dil Felsefesinin Problem Alanı

Dil felsefesi, felsefe ile dil arasındaki ilişkiyi inceleyerek, dilin özünü, kökenini ve yapısını felsefi açıdan sorgulamaktadır. İnsan düşünmesiyle, düşüncelerini, bilimsel ve felsefi araştırmalarını kuşaktan kuşağa aktaran dildir. Felsefe;

  • Dilin varlık niteliği
  • Dil ile varlık dünyası
  • Dil ile insan başarıları
  • Dilin varlık yapısı ve dünyadaki yeri bakımında anlamı
  • Dilin başarıları ile işlevleri gibi problemler ile dil felsefesi uğraşmaktadır.

Dil felsefesi de, tek bir dilin ya da bir diller grubunun felsefesini değil, özel bir varlık-alanı olan dilin bir felsefesidir çünkü dil, hangisi olursa olsun, onun varlık yapısı işlevleri, insan ve onun başarıları için taşıdığı anlam, dil ile varlık dünyası arasındaki bağ vb. gibi dil için temel olan yanlar, hiçbir şekilde değişmez. Değişen şeyler, dilin özel yapısı, yani gramer vb. gibi yapısı ile ilgili olan şeylerdir fakat bu gibi özelliklerle felsefe değil dil-bilimleri uğraşır.

Nasıl, bilgi teorisinin amacı, suje ile obje arasında bağ kuran aktları çözümleyip betimlemek, bunların sonucu ve başarısı üzerinde durmak ise, aynı şekilde dil felsefesinin görevi de, çeşitli dillerin oluşturduğu bu varlık alanının yapısı ile bu varlık alanının işlevleri, başarıları; insan ve insan başarılarıyla, öteki varlık dünyası için taşıdığı anlamı incelemektir.

 

Dil Felsefesi Tarihi

Dil felsefesi 19 yüzyılın sonlarında mantık ve geleneksel zihin algısındaki değişimlerin yaşanması ile birlikte ortaya çıkmıştır. Genel olarak felsefede dilsel dönüş olarak adlandırılmış olan bu hareket dilin felsefi problemlerdeki yerini sorgulamaktadır.

Dil felsefesi bugünkü anlamı ile 19 yüzyılda çıkmış olsa da, daha eskilerde de dilin sorguladığı görülmektedir. Antik Yunan döneminde, Ortaçağ'da ve 17 yüzyılda da dilin sorgulanması ve dil-felsefe ilişkileri birçok filozof tarafından incelenmiştir. 

17 yüzyılda John Locke, sözcüklerin anlamı ile düşünme arasındaki ilişkiyi incelemesi bazı kuramcılara göre ilk dil felsefesi incelemesidir. John Stuart Mill ise dil felsefesinin günümüzdeki konularından olan anlam ve gönderme kavramları arasındaki ayrımı yaparak dil felsefesinin sorunlarından birini irdelemiştir. 19 yüzyılın sonlarında Ferdinand Saussure, dil üzerine yapmış olduğu çalışmalarla dil felsefesinin gelişimine öncülük etmiştir. Saussure özellikle göstergebilim ve yapısalcılığın gelişmesinde büyük katkılarda bulunmuştur.

Günümüzde ise dil felsefesi incelemeleri genellikle 20 yüzyılın başlarındaki büyük düşünürler ile başlamaktadır. Bertrand Russell ve Ludwig Wittgenstein'ın dil ve mantık alanındaki eserleri, dil felsefesinin yapı taşları olarak anılmaktadır.

 

Dil Felsefesi Kuramları

 

Dil Felsefesinin Temel Kavramları

Felsefenin bir dalı olan dil felsefesi, genel olarak incelemesinde bazı kavramlar kullanmaktadır. Bunlar;

  • Terim
  • Yüklem
  • Özne
  • Anlam
  • Kavram
  • Gönderme
  • Bağlam
  • Doğruluk Değeri
  • İçlem
  • Kaplam

 

Dil Felsefesi Kuramları

Fikir Teorileri: Bu teori genel olarak anlam sorunu üzerine inceleme yapmaktadır. "Anlam"ın tamamen zihinsel içerikler olduğunu iddia etmektedir. John Locke, George Berkeley ve David Hume gibi İngiliz ampirisist gelenekle ilişkilidir. 

Gerçek-Durumsal Teoriler: Bu teori matematik dili ile doğaş dilin aynı olduğunu iddia etmektedir. Gottlob Frege bu görüşün öncülerinden biridir. Ona göre anlam sayesinde bir nesneyi zihnimizde adlandırırız, yani anlam nesneyi belirler ve anlamlar bir araya gelecek düşünceyi oluşturmaktadır.

Dil Kullanım Teorileri: Bu teorinin öncüsü Ludwig Wittgenstein'dır. Özellikle toplulukların dik kullanımı konusu üzerinde durmaktadır. John Austin'in "söz edimleri" kavramı ve Wittgenstein'ın geç dönemindeki  "dil oyunları" kavramı farklı açılardan buna dikkat çeker.

Referans Teorileri: Bu teoriye göre "Anlam" kafada değil, işaretlere bağlıdır. Sözcüklerin anlamları, dış dünyada yaşananlarla da ilgilidir. Tyler Burge ve Saul Kripke bu yaklaşımın öncüleridir.

Doğrulama Teorileri: 20 yüzyılın pozitivistleri tarafından savunulmulş olan bu görüş, anlamı doğrulama ya da yalanlama yöntemiyle ilişkilendirir. 

Pragmatist Teoriler: Bu teoriye göre cümlenin anlamı ya da anlaşılması, onun uygulamasının sonuçlarıyla belirlenir. 20 yüzyıldaki faydacılar ve C.S. Peierce tarafından savunulmaktadır.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
2
1
0
0
0
0
2
👏
👎
😍
😥
😱
😂
😡
  • Yorumlar 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
İLGİLİ HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2015 - 2022 NeOldu.com
Burada yer alan yazılı ve görsel içerik, izinsiz olarak,
kısmen ya da tamamen kopyalanamaz başka yerde kullanılamaz.